Nederlandse chiptechnologie op de wereldmarkt: waarom ASM International zo internationaal is geworde

ASM International heeft zijn hoofdkantoor in Almere, maar zijn economische werkterrein ligt vooral buiten Nederland. De onderneming levert machines en procesoplossingen waarmee chipfabrikanten uiterst dunne materiaallagen op siliciumwafers aanbrengen. Die technologie is onmisbaar geworden naarmate transistoren kleiner, driedimensionaler en complexer zijn geworden.

Het internationale karakter is geen vrijblijvende groeikeuze. De grootste chipfabrieken staan verspreid over Azië, de Verenigde Staten en Europa, terwijl onderzoek, toelevering en klantondersteuning eveneens grensoverschrijdend zijn georganiseerd. ASM moet daarom dichtbij klanten ontwikkelen en onderhouden, maar tegelijk kennis en kwaliteitscontrole wereldwijd bijeenhouden.

Een Nederlandse oorsprong in een mondiale keten

De halfgeleiderketen is sterk gespecialiseerd. Ontwerpsoftware, apparatuur, materialen, chipontwerp, waferproductie, verpakking en eindassemblage worden vaak door verschillende ondernemingen in verschillende landen uitgevoerd. Geen enkel groot technologiegebied is daardoor volledig zelfstandig, ondanks politieke ambities rond soevereiniteit.

ASM richt zich op wafer processing, met name depositietechnieken. Het bedrijf heeft een sterke positie in atomic layer deposition, waarbij materialen laag voor laag met zeer grote nauwkeurigheid worden aangebracht. Daarnaast is het actief in epitaxie, verticale ovens, plasma-enhanced deposition en apparatuur voor siliciumcarbide.

Die specialisatie verklaart waarom een relatief compact Nederlands bedrijf wereldwijd kan concurreren. De waarde zit niet in het volume staal van een machine, maar in proceskennis, chemie, software en het vermogen om bij klanten een herhaalbaar resultaat te behalen. Zodra een processtap in een productielijn is gekwalificeerd, zijn betrouwbaarheid en ondersteuning minstens zo belangrijk als de initiële aankoopprijs.

Waarom nabijheid tot klanten noodzakelijk is

Een chipmachine wordt niet simpelweg geleverd en daarna vergeten. Installatie, kalibratie, onderhoud en procesoptimalisatie vereisen lokale technici en nauwe samenwerking met de fabriek. Stilstand is voor een klant zeer kostbaar, waardoor snelle service een onderdeel van de productwaarde wordt.

Ontwikkeling gebeurt eveneens in wisselwerking met klanten. Nieuwe productieprocessen worden jaren vóór grootschalige introductie getest, en leveranciers moeten vroeg aantonen dat hun oplossing aan specificaties voldoet. Vestigingen in belangrijke chipregio’s verkorten de communicatielijnen en vergroten de kans om in toekomstige productiestappen te worden geselecteerd.

Die lange kwalificatiecyclus maakt omzet niet volledig voorspelbaar, maar creëert wel een hoge drempel voor een nieuwe leverancier. Een fabrikant verandert een kritisch proces niet alleen vanwege een lagere aanschafprijs, omdat iedere wijziging opnieuw getest moet worden op opbrengst en betrouwbaarheid. Servicegegevens uit bestaande installaties leveren bovendien kennis op waarmee volgende generaties sneller kunnen worden verbeterd.

ASM breidde zijn technologie- en productiemogelijkheden in Korea uit, een logische keuze gezien de rol van het land in geheugen en geavanceerde halfgeleiders. Zo’n investering spreidt activiteiten geografisch en versterkt klantcontact, maar brengt ook vaste kosten en uitvoeringsrisico mee. De bezettingsgraad moet later voldoende zijn om het geïnvesteerde kapitaal te laten renderen.

Omzet in dollars, rapportage in euro’s

Internationalisering maakt wisselkoersen relevant. ASM meldde dat meer dan tachtig procent van de omzet in Amerikaanse dollars wordt gefactureerd, terwijl de onderneming in euro’s rapporteert en kosten in meerdere valuta maakt. Een dalende dollar kan daardoor de gerapporteerde groei temperen, ook als de onderliggende verkoopvolumes stijgen.

Wie de ASMI koers analyseert, moet onderscheid maken tussen gerapporteerde groei en groei tegen constante wisselkoersen. In het eerste kwartaal van 2026 boekte ASM 863 miljoen euro omzet en een brutomarge van 53,3 procent, terwijl de onderneming voor het tweede kwartaal bij constante valuta een verdere omzetstijging voorzag. Valuta kan de gerapporteerde ontwikkeling dus vertekenen, maar verandert niets aan de onderliggende vraag naar de machines.

Hedging kan schommelingen tijdelijk dempen, maar niet ieder langetermijneffect neutraliseren. Wanneer opbrengsten en kosten structureel in andere valuta bewegen, veranderen ook concurrentiepositie en prijszetting. Beleggers moeten daarom zowel de translatiewinst in de jaarrekening als de echte economische blootstelling begrijpen.

Groei is cyclisch en per segment verschillend

De chipindustrie kent investeringscycli. Fabrikanten bestellen veel apparatuur wanneer vraag en technologie nieuwe capaciteit rechtvaardigen, maar stellen projecten uit wanneer voorraden oplopen of eindmarkten verzwakken. Een leverancier kan daardoor sterke langetermijnvooruitzichten combineren met grillige orders op korte termijn.

De cijfers over 2026 laten zien waarom omzet, marge en vooruitzichten gezamenlijk moeten worden gelezen. ASM meldde voor het eerste kwartaal een omzet van 863 miljoen euro en verwachtte bij constante valuta ongeveer 980 miljoen euro omzet in het tweede kwartaal, met een onzekerheidsmarge van vijf procent. Zulke kwartaalcijfers geven sneller zicht op de actuele investeringscyclus dan een uitsluitend historische jaarvergelijking.

Ook binnen de markt lopen bewegingen uiteen. Geavanceerde logic en foundry profiteerden van nieuwe transistorarchitecturen, terwijl siliciumcarbide-apparatuur last had van zwakkere auto- en industriële markten. Het label ‘chipgroei’ is dus te breed om de vooruitzichten van elk productsegment te verklaren.

Onderzoek, marges en concurrentievoordeel

Technologische voorsprong vraagt aanhoudende uitgaven voordat commerciële opbrengsten zeker zijn. ASM investeert in onderzoek om meer lagen in toekomstige chips met zijn processen te laten uitvoeren. Het rendement verschijnt wanneer een toepassing wordt gekwalificeerd, klanten capaciteit uitbouwen en later service en onderdelen nodig hebben.

De brutomarge kwam in het eerste kwartaal van 2026 uit op 53,3 procent, mede dankzij een gunstige product- en klantenmix. Dat wijst op aanzienlijke toegevoegde waarde, maar marges kunnen reageren op introductiekosten, prijsdruk en de bezetting van nieuwe faciliteiten. Duurzame margekwaliteit vraagt daarom zowel technologische voorsprong als betrouwbare uitvoering.

Concurrentie vindt plaats per processtap en technologie, niet alleen tussen volledige ondernemingen. Klanten willen meerdere leveranciers waar dat mogelijk is, maar vermijden tegelijk onnodige variatie in kritieke processen. Het voordeel van een gevestigde positie is groot, al kan een technische doorbraak de rangorde bij een volgende chipgeneratie veranderen.

Wat het internationale model voor beleggers betekent

ASM profiteert van structurele trends zoals AI, energiezuinige chips en complexere transistoren. Toch loopt de onderneming voor op de uiteindelijke consumentenvraag: apparatuur wordt besteld voordat chips worden geproduceerd en eindproducten worden verkocht. Deze positie maakt orders een vroege maar volatiele graadmeter.

Beleggers kunnen letten op marktaandeel in ALD en epitaxie, het aantal toepassingen per geavanceerde chip, orderinstroom, serviceomzet en vrije kasstroom. Daarnaast verdienen onderzoeksintensiteit, klantconcentratie en rendement op nieuwe internationale faciliteiten aandacht. Een hoge groeiverwachting in de waardering laat weinig ruimte voor vertraging of marktaandeelverlies.

Het internationale karakter van ASM is uiteindelijk het gevolg van de manier waarop moderne chips tot stand komen. Nederlandse proceskennis krijgt pas economische schaal in fabrieken en ontwikkelcentra verspreid over de wereld. Dat netwerk is een kracht zolang innovatie, lokale dienstverlening en geopolitieke weerbaarheid elkaar versterken, maar het maakt de onderneming ook gevoelig voor cycli en beslissingen ver buiten Almere.